OPISY
------------------------------------------------------
 

Na razie znajdują się tu opisy zwykle tylko jednego przedstawiciela rodzaju, jednak z czasem postaram się to zmienić uzupełniając je.

 

ACANTHOCALYCIUM Backbg.

Spolszczona nazwa: akantokalicjum. Nazwa botaniczna pochodzi od akanthos – cierń i calycium – kielich , dla oznaczenia rośliny posiadającej rurkę kwiatową pokrytą cierniami. Rośliny z tego rodzaju są kuliste albo nieco wydłużone, z ostro wykształconymi żebrami. Kwiaty średniej wielkości, lejkowate. Zalążnia i kielich pokryte są cierniami. Opisano 14 gatunków (stan na drugą połowę lat osiemdziesiątych). Ojczyzną ich jest północna Argentyna.

W uprawie rośliny tego rodzaju rosną łatwo i specjalnych wymagań nie mają, a hodujemy je jak Boliwie. Zimą stosujemy nieco wyższą temperaturę – do 8°C. Podlewanie rozpoczynamy w kwietniu. Rozmnażanie przez wysiew nasion.

 

ALOE (Aloes) Rodzina Liliaceae (liliowate)

Pochodzi z Afryki. Aloesy trzymane w Lutym i Styczniu w cieple zakwitają.
Kwiaty pojawiają się wiosną i latem. Kiedy miną przymrozki warto wystawiać je na świeże powietrze. Lubią ziemię przepuszczalną. Nadmiar wody teoretycznie szkodzi wszystkim sukulentom, ale
aloesy wykazują w praktyce dużą tolerancje na przelewanie.

 

APOROCACTUS Lem.

Aporokaktusy znane są powszechnie pod nazwą kaktusa wężowego. Są to rośliny epifityczne, płożące się lub zwisające. Z pędów wyrastają korzenie powietrzne. Pędy pokryte są gęstymi krótkimi cierniami. Kwiaty z niesymetrycznym skośnym kielichem. Do drugiej połowy lat osiemdziesiątych opisano 5 gatunków.

Aporokaktusy są po takich gatunkach jak Echinopsis i Opuntia najpopularniejszymi kaktusami w amatorskich (i chyba nie tylko) kolekcjach. SA roślinami łatwo przystosowującymi się do naszych warunków hodowlanych. Aporokaktus może rosnąć latem zarówno szklarni, jak  w domu i na otwartym powietrzu, ale w cieniu pod drzewami. Znosi również pełne nasłonecznienie, jeśli jest zawieszony pod gałęziami drzew. Lubi równomierną wilgotność gleby i częste zraszanie oraz sporadyczne zasilanie wieloskładnikowym nawozem, za co odpłaca się obfitym kwitnieniem. Zimą sporadycznie go podlewamy i utrzymujemy temperaturę 10 - 12ºC. Lubi ziemię żyzną przepuszczalną z domieszką próchnicy o pH 4,5 – 5,5. Rozmnażamy go z nasion, sadzonek lub szczepimy na wysokich podkładkach z Eriocereus jusbertii, tworzy wtedy ładne drzewko.

 

ARIOCARPUS Scheidw.

Spolszczona nazwa ariokarpus. Nazwa pochodzenia greckiego oznacza owłosiony, wełnisty owoc. Rodzaj ten dzieli się na dwa podrodzaje: Ariocarpus i Roseocactus. Rośliny tego rodzaju rosną przeważnie pojedynczo, niektóre dorastają w przekroju do 15 centymetrów. Korpus mają płaski a brodawki trójgraniaste lub prawie romboidalne, u niektórych gatunków na wierzchniej stronie jakby pomarszczone, inne mają brodawki gładkie. Rośliny nie mają żeber. Kwiaty wyrastają, podobnie jak u mamilarii, naokoło wierzchołka z owłosionych aksilli. Wiek kwitnienia osiągają po 7 – 9 latach. Kwitną we wrześniu i październiku. Kwiaty białe, przez żółtawe do purpurowoczerwonych. Ojczyzną ich jest Meksyk i Teksas w USA.
Z DOŚWIADCZENIA KOLEGI: Wiele słyszałem o delikatności, wrażliwości tego kaktusa na nadmiar wilgoci itp. Okazuje się, że w warunkach szklarniowych potrafią wiele znieść (np. podlewanie co 3 dni). Wygląda na to, że odpowiada im czterdziestoparo stopniowy upał jaki panuje w lato w szklarni.

 

ASTROPHYTUM Lem.
Nazwa botaniczna pochodzi od łac. Astrum – gwiazda, dla oznaczenia rośliny o gwieździstym kształcie. Polska nazwa – astrofytum. Jest to rodzaj bardzo rozpowszechniony wśród miłośników kaktusów, prawdopodobnie ze względu na swój charakterystyczny kształt i piękne kwiaty, które pokazują się przez całe lato [u mnie nawet całą jesień, ale to chyba dlatego, że mam za ciepło w pokoju]. Korpus rośliny pokryty jest drobnymi kłaczkami.

Te meksykańskie rośliny są dość trudne w uprawie, wymagają ziemi mineralnej, dobrze przepuszczalnej. Do dobrego wzrostu potrzebują dużo słońca i umiarkowanego podlewania. W naturze rosną na glebach ciepłych, marglowych, a temperatura zimą waha się od 3 – 30 stopni C. Nawet w czasie przymrozków temperatura ziemi jest dodatnia. W naszych warunkach zimujemy je w miejscu suchym i w temperaturze 6 – 10 stopni. Latem lubią dużo światła i ciepła. Mają dwa okresy wzrostu: wiosną i wczesną jesienią. Łatwo mnożą się z nasion, najlepiej kiełkują w drugim roku po zbiorze.

 

AUSTROCYLINDROPUNTIA Backbg.

Nazwa botaniczna oznacza opuncje cylindryczną z rejonów południowych. Rośliny tego gatunku mają budowę cylindryczną rosnąc tworzą krzewy lub kobierce. Gatunki w środowisku naturalnym niskie w naszych warunkach silnie się wydłużają. Opisano 20 gatunków. Występują na dużym obszarze od Ekwadoru do Chile, Boliwii i północnej Argentyny.
Wszystkie gatunki tego rodzaju rosną w naszych warunkach dobrze. Specjalnych wymagań hodowlanych nie mają. Zimą trzeba je sporadycznie podlewać, gdyż mogą zrzucać liście i pędy. Latem lubią być obficiej podlewane. Odczyn substratu powinien być lekko kwaśny. Rozmnażamy je z nasion i sadzonek.
MOJE DOŚWIADCZENIA: Są jednym z najodpowiedniejszych gatunków na początek. Myślę, że mogą wytrzymać traktowanie nawet zupełnie nie znającego tematu osobnika (codzienne podlewanie zaszkodzić nie jest w stanie).

 

AYLOSTERA Speg.

Nazwa botaniczna pochodzi od dwóch greckich słów: aulos – rurka, piszczałka oraz stereo – stężały, twardy. Oznacza, że rurka kwiatowa na dole jest zrośnięta ze słupkiem. Jest to zasadnicza różnica między ajlosterą i rebucją, u której słupek jest wolny. Rodzaj ten jest zaliczany przez niektórych botaników do rodzaju Rebutia jako podrodzaj. Opisano 50 gatunków. Ojczyzną ich jest Argentyna i Boliwia.

W uprawie są to rośliny bardzo łatwe, a przy właściwej pielęgnacji kwitną obficie. Temperatura zimą 5 – 8 stopni. Lubią normalną ziemię kaktusową o odczynie lekko kwaśnym. Rozmnażamy je z nasion i sadzonek z odrostów.

 

BOLIWICEREUS Card.

Nazwa pochodzi od nazwy kraju stanowiącego główny obszar występowania tych roślin, tj. Boliwii. Oznacza zatem cereusa boliwijskiego. Opisano dwa gatunki. Są to rośliny płożące się lub rosnące pionowo do 3 metrów wysokości 5 cm przekroju pędów.

W uprawie są stosunkowo łatwe Latem wymagają ciepła, słońca i równomiernej wilgotności. Zimujemy je w temperaturze 8 stopni. Lubią ziemię mineralną przepuszczalną, o pH 5 – 6.

 

CEPHALOCEREUS Pfeiff.

Nazwa pochodzi od greckiego słowa – kephale – głowa, jest to cereus wytwarzający tak zwane cefalium, swoistą czuprynę z której wyrastają kwiaty.

C. senilis (Haw.) Pfeiff.
Jedyny gatunek w tym rodzaju, popularnie nazywany „Głową Starca”. Roślina bardzo lubiana, ze względu na swój atrakcyjny wygląd. Rośnie prawie zawsze pojedynczo i dorasta do 15 m wysokości i 30 cm średnicy. Jego ojczyzną jest Meksyk.

W uprawie jest dość wymagający i wrażliwy. Ma dwa okresy intensywnego wzrostu: wiosną i jesienią. Podlewamy go ostrożnie na podstawkę. Latem w dni słoneczne i ciepłe lubi mgławicowanie, włosy muszą jednak do wieczora przeschnąć. W ciągu lata wymaga słońca, ciepła i umiarkowanej wilgotności. Temperatura zimą 15 stopni, a bryłę korzeniową należy sporadycznie nawilżać. Lubi ziemię żyzną mineralną z domieszką gipsu, gdyż substrat powinien mieć pH 7. Rozmnażamy go przez wysiew nasion, rośnie bardzo wolno.

CLEISTOCACTUS Lem.

Nazwę swą bierze od greckiego kleistos - zamknięty, ponieważ ma kwiaty nie rozwinięte.
Rośliny tego rodzaju są wysmukłe i najczęściej się krzewią, a niektóre płożą. Ciernie mają szczeciniaste sztywne i twarde.

C. strausii (Heese) Backb.
Należy do najpiękniejszych gatunków tego rodzaju. Pędy w
warunkach naturalnych długości 1 m i średnicy 4 - 8 cm.
Zakwita po 6 latach. Występuje  w Argentynie i Boliwii.
To może dziwne, ale znam kaktusa tego gatunku, który w
warunkach sztucznych już dawno przekroczył metr
(mierzy ok.150 cm) i wydaje się, że nie zamierza przestać
rosnąć. Kaktusy poza środowiskiem naturalnym zazwyczaj
rosną mniejsze pod każdym względem, ale jak widać zdarzają
się wyjątki.

Rośliny te lubią latem dużo słońca i wody, poza tym spryskiwanie
i mgławicowanie. Ziemia powinna być żyzna i przepuszczalna.
Zimą nie zasuszamy ich zupełnie, gdyż łatwo tracą korzenie
i trudno je wiosną odbudować. Zimować należy je w temperaturze
10 - 12 stopni C. Rozmnażamy je z nasion i sadzonek.
Rosną dobrze na własnych korzeniach.


CONOPHYTUM (konofit) Rodzina Aizoaceae (pryszczyrnicowate)

Pochodzi z południa Afryki. Istnieją dwie grupy konofitów różniące         
się budową. U pierwszej rośliny wyglądają jak dwa liście
gruboszowate. Gatunki  drugiej grupy mają korpusy w formie
dwóch zrośniętych liści rozdzielonych tylko w górnej części.
Okres spoczynku rozpoczyna się dopiero w styczniu. Należy je
wtedy umieścić w temperaturze 14 stopni i przerwać podlewanie.
Mocno się wtedy kurczą.
Konofity lubią ziemię lekką, żyzną i piaszczystą.
Stanowisko powinno być osłonięte przed bezpośrednimi promieniami.


DISCOCACTUS  Pfeiff.

Nazwa pochodzi od łacińskiego: discus - krążek, dysk - i określa
kształt większości tych roślin. Diskokaktusy wytwarzają cefalium. Kwiaty nocne wysokości 8 cm, przeważnie pachnące. Korzenią się szeroko i bardzo płytko. Opisano 40 gatunków. Ojczyzną ich jest Brazylia, Paragwaj i Boliwia.

W uprawie są dość wymagające, lubią dużo wilgoci w powietrzu,
mniej od korzeni. Zimą powinny stać w miejscu widnym w
temperaturze 12 stopni i sporadycznie można je podlać.
Wymagają ziemi mineralnej i dobrze przepuszczalnej,
silnie kwaśnej, pH 4 - 5.


ECHEVERIA (Eszeweria) Rodzina Crassulaceae (gruboszowate)

Większość ze 100 gatunków występuje w obu Amerykach.
Rośliny te uprawia się w ziemi próchniczej z domieszką piasku.
Można je wystawiać na świeże powietrze. Temperatura w zimie
ok. 10 stopni. Ogranicza się w tym czasie podlewanie. Można je
zasilać (w okresie wzrostu) nawozem do kaktusów (co 3 tygodnie).


ECHINOCACTUS LK et O.

Nazwa od łacińskiego: echinus - jeż, określa wygląd tych roślin,
bogato pokrytych pięknymi cierniami. Rodzaj ten obejmuje
zarówno rośliny drobne, jak i ogromne kule wielkości człowieka.
Wierzchołki roślin są owłosione a ciernie zawsze proste.
Gatunki małe zakwitają po 8 latach, a olbrzymy po 15 - 20.
Niektóre gatunki są jadalne.
Ojczyzną echinokaktusów są południowe stany USA i Meksyk.

E. grusonii Hildm.
Dorasta do 80 cm średnicy i 1,3 m wysokości. Nazywany bywa "fotelem teściowej". Ma ponad 30 żeber i silnie owłosiony wierzchołek.
Cierni bocznych ma 8 - 10, długości 3 cm oraz 4 ciernie środkowe, ułożone na krzyż, długości 5 cm. Ciernie i owłosienie
są przeważnie żółte, chociaż zdarzają się również białe.

Kaktusy te rosną bardzo wolno i nie nadają się do uprawy na otwartym powietrzu. Latem lubią ciepło i słoneczne stanowisko. Zimujemy je w miejscu suchym o temperaturze ok. 10 stopni.
Rozmnażamy je z nasion.
 

ERIOCACTUS Backbg.

Nazwa botaniczna tego rodzaju jest pochodzenia greckiego: erion -
włosy, szczecina; oznacza kaktusa pokrytego włosami.
Na podstawie budowy nasion niektórzy autorzy niesłusznie włączają
te rośliny do rodzaju Notocactus. Opisano 5 gatunków.
występują w Brazylii i Paragwaju.

 E. magnificus Ritt.
Swoją budową najbardziej ze wszystkich gatunków tego
rodzaju różni się od notokaktusów. Ma 11 - 15 prostych żeber,
a na wierzchołku gęste owłosienie. Rośnie przeważnie
pojedynczo.

E. leninghausii (Haage) Backbg.
Dorasta do metra wysokości i 10 cm średnicy, krzewi się.
Budową najbardziej zbliżony do notokaktusów.
Ma 30 niskich żeber, 16 cierni bocznych i 3 - 4 ciernie
środkowe, długości 4 cm. Kwiat ma długość i średnice 4 cm.

W uprawie rosną dobrze. Latem lubią dużo słońca, ciepła, przy
równomiernej wilgotności. Zimujemy je w miejscu suchym w
temperaturze 10 - 12 stopni.
Ziemia normalna kaktusowa pH 5 - 6.
Rozmnażamy je z nasion lub odrostów.


EUPHORBIA (Wilczomlecz) Rodzina Euphorbiaceae (wilczomleczowate)

Występuje prawie na całej kuli ziemskiej. Wszystkie gatunki mają
drażniący sok. Latem wymagają stanowiska ciepłego i słonecznego.
Zimą pomieszczenie musi być jasne o temperaturze 15 stopni.
Należy je uprawiać w żyznej, lekko przepuszczalnej ziemi.
Latem i zimą powinny być obficie podlewane (jeśli stoją w ciepłym
miejscu).


FAUCARIA (Faukaria) Rodzina Aizoaceae (pryszczyrnicowate)

Pochodzą z południowej Afryki. Faukarie lubią dużo słońca i wietrzenia.
Są wrażliwe na nadmiar wody. Zimować powinny w miejscu o temp.
10-15 stopni. Uprawia się je w standardowej ziemi do kaktusów.
Przed kwitnieniem należy je zasilić nawozem. W okresie wzrostu
podlewa się je co 3 tygodnie.

 

FEROCACTUS Br. et R.

Nazwa od łacińskiego: ferus - dziki i określa wygląd większości gatunków tego rodzaju, tj. posiadających ciernie wyróżniające
się ostrością i dzikością.
Rośliny tego rodzaju mają różnoraki kształt: od małych, kulistych,
aż do olbrzymów o wysokości 4 m. Rosną pojedynczo i grupowo.
Ciernie mają przeważnie spłaszczone, silne, proste albo haczykowate.
Kwiaty krótkie, bez owłosienia, w kolorze żółtym i czerwonym.
Opisano ok. 40 gatunków.
Ojczyzną ich jest Meksyk i USA.

F. latispinus (Haw.) Br. et R.
Nazywany "diabelskim jęzorem", ze względu na czerwono zabarwione ciernie. Dorasta do 40 cm średnicy i wysokości. Korpus kulisty lub lekko spłaszczony, podzielony na 15 - 23 żebra. 6 - 10 cierni bocznych, długości do 2,5 cm oraz 4 albo więcej cierni środkowych, silniejszych, mocno spłaszczonych. Kwiat w kształcie dzwonka, w kolorze od białego do purpurowego.

Są to rośliny wymagające w lecie dużo ciepła i słońca oraz równomiernej wilgotności. Zimować należy je w temperaturze 15 stopni, przy niższej dostają plam.


GASTERIA (Gasteria) Rodzina Liliaceae (liliowate)

Pochodzą z południa Afryki. Lubią zimować w temperaturze ok.
10 stopni. Uprawia się je w podłożu przepuszczalnym, piaszczystym.
 

GYMNOCALYCIUM Pfeiff.

Nazwa botaniczna pochodzi od dwóch wyrazów, greckiego: gymnos
- nagi oraz łacińskiego: calix - kielich. Określa ona w ten sposób
charakterystyczną cechę kwiatów tego rodzaju. Są to przeważnie
rośliny kuliste o różnej barwie naskórka. Opisano około 120 gatunków.
Występują na olbrzymim terytorium w Boliwii, Paragwaju, Argentynie i
Brazylii.

G. mihanovichii (Frič et Gürke) Br. et R.
Ma wiele odmian, tworzy grupę pięknych kaktusów o różnym
zabarwieniu naskórka. Korpus 6 cm średnicy, żebra wąskie,
cieniowane poprzecznymi pasami.
Z tego gatunku wyhodowano piękne bezhlorofilowe formy w
kolorach: czerwonym, różowym, liliowym, żółtym i czarnym.
[Obecnie występują również formy posiadające mieszaninę tych
kolorów]

Gymnokalicja są łatwe w uprawie, dobrze rosną na własnych
korzeniach, znoszą nawet półcień, ale na słońcu kwitną obficiej.
Kwitną bardzo długo: od maja do września. Latem lubią
równomierną wilgotność. Należy je zimować w miejscu widnym,
suchym, w temperaturze 6 - 8 stopni. Formy bezhlorofilowe
zimujemy w 15 stopniach i sporadycznie podlewamy.
Do uprawy używamy dobrze przepuszczalnej ziemi próchniczej
z dodatkiem gliny. Rozmnażamy je z nasion i odrostów.


HAVORTHIA (Haworcja) Rodzina Liliaceae (liliowate)

Są podobne do gasterii i pochodzą z tego samego regionu Afryki.
Należy je chronić przed ostrym słońcem. Temperatura zimą ok.12
stopni przy jednoczesnym ograniczeniu podlewania.
Podłoże powinno być żyzne, próchnicze z niewielką ilością gliny.
Można je zasilać nawozem do kaktusów (co 3 tygodnie).


HYLOCEREUS (L.) Br. et R.

Nazwa botaniczna oznacza cereus leśny. Jest to roślina epifityczna,
wspinająca się po drzewach i skałach. Rośnie w tropikalnych lasach
Ameryki Środkowej. Pędy o trzech żebrach posiadają korzenie
powietrzne. Kwiaty bardzo duże, nocne.
Niektóre gatunki zostały rozpowszechnione w światowej uprawie
kaktusów jako podkładki do szczepienia.

H. triangularis (L.) Br. et R.
Jest rośliną pnącą lub płożącą się Pędy do 4 cm średnicy,
z dużą ilością korzeni powietrznych, podzielone na 3 ostre
żebra.
Ma przeważnie 6-6 iglastych cierni ze zgrubiałą podstawą.
Kwiat długości 20 cm, biały. Gatunek ten jest używany jako
podkładka pod Gumnocalycium mihanovichii f. rubra. 

Są to rośliny łatwe w uprawie, znoszą nawet półcień, bardzo
łatwo kwitną.
Zimą trzymamy je w miejscu suchym w temperaturze 8 stopni.
Lubią ziemię żyzną ale przepuszczalną i lekko kwaśną o pH
5-6. Rozmnażanie z nasion.


LOBIVIA Br. et R.

Nazwa botaniczna tego rodzaju powstała przez utworzenie
anagramu z nazwy Boliwia, kraju, który jest głównym terenem
występowania tych roślin. Opisano ponad 150 gatunków.
Występują w Boliwii, Argentynie, Peru.

L. arachnacantha Buin. et Ritt.
Jest rośliną drobną - osiąga 2 cm wysokości i 4 cm średnicy.
Ma 14 lekko karbowanych żeber, około 15 cierni bocznych
o długości 5 mm, przypominających pająka oraz 1 krótki
cierń środkowy. Kwiat żółty, do pomarańczowego.

Lobiwie są w uprawie stosunkowo łatwe. Latem lubią
stanowiska słoneczne i dużo powietrza, mogą stać w
zacisznym miejscu na dworze.
Zimować je należy w temperaturze 4-6 stopni C.
Lubią ziemię z dodatkiem próchnicy, musi być jednak
przepuszczalna.
Rozmnażamy je z nasion i sadzonek z pędów bocznych.
 

LITHOPS (Kamyk-żywe kamienie) Rodzina Aizoaceae (pryszczyrnicowate)

Występują w Kraju Przylądkowym i Namibii. Zimują w temperaturze
nieco powyżej 10 stopni, bez podlewania. Ziemia nie powinna być
zbyt żyzna.
W okresie wzrostu nie podlewa się ich aż do obeschnięcia
starych "liści". Kamienie, podobnie jak konofity, rosną w
charakterystyczny sposób - roślina dzieli się na pół i z jej wnętrza
wyrasta "nowa". Podlewanie wznawiamy po zupełnym obeschnięciu
starych połówek i od tej pory, aż do Października, podlewamy
regularnie co 2 tygodnie. Zwykle na jesieni zakwitają.
Kamienie w zasadzie nie potrzebują nawożenia, chociaż różne są
na ten temat opinie hodowców, ale umiarkowane zasilanie
nie zaszkodziło żadnemu z moich litopsów.